چهار مقاله در باره فعالیت های اتمی ايران، مقاله سوم: توليد پلوتونيوم در نيروگاه بوشهر، عباس احمدى

در مقاله ى اول نشان داديم كه چگونه گاز اورانيوم، در طبله هاى چرخان نيروگاه نطنز، غنى مى شود. در مقاله ى دوم نشان داديم كه چگونه اورانيوم را استخراج و تبدیل به گاز مى کنند در مقاله ى حاضر، نشان می دهیم كه چگونه از کوره ی اتمی بوشهر که با اورانيوم غنی شده و آب سبک کار می کند، پلوتونیوم استخراج می شود

تبليغات خبرنامه گويا	advertisement@gooya.com

خلاصه

حکومت ایران متهم است که مخفیانه مشغول تولید اورانيوم و پلوتونیوم است. دراین چهار مقاله سعی شده است که فعالیت های اتمی ایران به زبان ساده شرح داده شود. در مقاله ى اول(1)، يعنى در مقاله ى “ايران و غنى سازى اورانيوم”، نشان داديم كه چگونه گاز اورانيوم، در طبله هاى چرخان نيروگاه نطنز، غنى مى شود. در مقاله ى دوم (2)، يعنى در مقاله ى "استخراج اورانيوم" ، نشان داديم كه چگونه اورانيوم را استخراج و تبدیل به گاز مى کنند. در مقاله ى حاضر، نشان می دهیم كه چگونه از کوره ی اتمی بوشهر که با اورانيوم غنی شده و آب سبک کار می کند، پلوتونیوم استخراج می شود. در مقاله ى چهارم، نشان خواهیم داد كه چگونه حکومت ایران قصد دارد از کوره ی اتمی اراک که با اورانيوم معمولی و آب سنگین کار می کند، پلوتونیوم استخراج کند.
***
مقدمه

در دو مقاله ى قبل، از توليد اورانيوم در ايران سخن گفتيم و نشان داديم كه چرخه ى توليد اورانيوم در ايران از استخراج سنگ اورانيوم خام از معدن ساغند يزد آغاز مى شود و پس از غنى سازى در نيروگاه نطنز به توليد ميله ى اورانيوم در آزمايشگاه جابر بن حيان در تهران پايان مى يابد. اگر مقدار اورانيوم غنى شده در اين ميله ى اورانيوم در حدود نود در صد باشد، مى توان از آن در ساختن بمب اتم استفاده كرد. در حال حاضر، كشورهاى غربى و آژانس بين الملی اتمى، اجازه نخواهند داد ايران به اين حد از غنى سازى (يعنى ضريب نود درصد) مبادرت كند. در برابر اين مشكل، دولت ايران دو راه حل در پيش دارد.
***

راه حل اول

راه حل اول، اين است كه ابتدا اورانيوم را در سانترى فوژ هاى نطنز تا حد مجاز پنج در صد، غنى كنند و سپس اين اورانيوم غنى شده را در نيروگاه هايى مانند نيروگاه بوشهر كه با آب معمولی خنك مى شود، بسوزانند. سرانجام، از خاكستر و سوخته ى اورانيوم، فلزديگرى به نام پلوتونيوم را استخراج كنند. از اين فلز مى توان به جاى اورانيوم در ساختن بمب اتم استفاده كرد.

راه حل دوم
راه حل دوم، این است که اورانیوم را بدون آن که غنى کنند در نيروگاه هايى كه با آب سنگين كار مى كند، بسوزانند و سپس از خاكستر و سوخته ى اورانيوم، فلز پلوتونيوم را استخراج كنند. گرچه در اين جا ديگر نيازى به اورانيوم غنى شده وسانترى فوژهاى نطنز نيست، اما در عوض، دولت ايران احتياج دارد كه يا آب سنگين را از خارج وارد كند و يا آن كه آن را در داخل ايران توليد نمايد. به علت نظارت شديدى كه بر خريد و فروش آب سنگين در بازارهاى بين الللی وجود دارد، گزينه ى منطقى، راه اندازى كارخانه ى توليد آب سنگين در داخل كشور است.

در مقاله ى حاضر، راه حل اول يعنى سوزاندن اورانيوم غنى شده در نيروگاه بوشهر، که با آب سبک کار می کند، مورد بررسى قرار گرفته است. درمقاله ى چهارم، راه حل دوم يعنى سوزاندن اورانيوم معمولی در نيروگاه هايى كه با آب سنگين كار مى كنند، مورد بررسى قرار خواهد گرفت.
***
فلز پلوتونيوم

اگر هدف از استخراج اورانيوم توليد بمب اتم باشد، تنها فلزى كه مى تواند جانشين اورانيوم شود، فلز پلوتونيوم است. در مورد فلز پلوتونيوم پنج سوال وجود دارد:

تصوير ۱ - فلز پلوتونيوم

(1) سوال اول اين است كه آيا در ايران معدن پلوتونيوم وجود دارد؟ واگر وجود دارد چگونه مى توان آن را استخراج كرد؟

در پاسخ به اين سوال بايد گفت كه نه تنها در ايران، بلكه در هيج كجاى جهان، معدنى براى فلز پلوتونيوم وجود ندارد و اين فلز مخلوق و مصنوع دست بشر است.

(2) سوال دوم اين است كه اگر اين فلز مخلوق دست بشر است، چگونه مى توان آن را مصنوعا در ايران توليد كرد؟

در پاسخ به اين سوال بايد گفت كه براى توليد پلوتونيوم احتياج به تاسيسات مخصوصى نيست. اين فلز به طور خود به خود، در نيروگاه هاى توليد برق مانند نيروگاه بوشهر كه با سوخت اتمى كار مى كنند توليد مى شود. فلز پلوتونيوم در خاكستر كوره ى اتمى اين نيروگاه وجود دارد و كافى است تا آن را از اين خاكستر جدا كرد. به همين علت است كه روسيه اصرار دارد كه خاكستر اتمى نيروگاه بوشهر را از دولت ايران تحويل بگيرد.

تصوير ۲ - نيروگاه اتمى بوشهر، كه در خاكستر كوره ى آن پلوتونيوم وجود دارد.

(3) سوال سوم اين است كه چگونه پلوتونيوم، به طور خود به خود، در نيروگاه بوشهر توليد مى شود؟

براى پاسخ به اين سوال بايد گفت كه نيروگاه بوشهر يك نيروگاه توليد برق است. با اين تفاوت كه در كوره ى آن به جاى نفت، از سوخت اورانيوم استفاده مى شود. اورانيومى كه در اين سوخت به كار مى رود، يك دست نيست. قسمت اعظم آن يعنى نود و پنج در صد آن ، از اورانيوم سنگين (يو 238) و مابقى، يعنى چيزى حدود پنج در صد از آن، از اورانيوم نيمه سنگين (يو235) تشكيل شده است. اما همين اورانيوم نيمه سنگين، در هنگام سوختن از خود ذراتى به نام نوترون ايجاد مى كند كه اگر به اتم هاى اورانيوم سنگين (يو 238) اصابت كنند، باعث به وجود آمدن فعل و انفعال شگفت انگيزى مى شود كه بى شباهت به اعمال كيمياگران قرون وسطى نيست. در اين فعل و انفعال فيزيكى، اورانيوم سنگين 238 كه فلز تقريبا بى خطرى است به پلوتونيوم 239 كه فلز بسيار خطرناكى است تبديل مى شود. به عبارت ديگر، در كوره ى اتمى نيروگاه بوشهر، مس وجود اورانيوم سنگين كه ارزش چندانى ندارد به لطف اكسير نوترون، به طلاى پلوتونيوم 239 تبديل مى شود. پلوتونيوم 239، گنجى است كه در دل خاكستر كوره هاى اتمى، پنهان است، گنجى كه با آن مى توان عالى را به آتش و خون كشيد.

همان طور كه مى دانيم، هسته ى اورانيوم سنگين داراى 92 پروتون و 146 پروتون است. هنگامى كه يك نوترون از اورانيوم نینه سنگین، به اين هسته ى سنگين اصابت مى كند، تعداد نوترون هاى آن موقتا از 146 به 147 افزايش مى يابد.

افزايش نوترن ها باعث مى شود كه هسته ى اورانيوم سنگين تعادل خود را از دست بدهد. براى آن كه هسته ى اورانيوم تعادل خود را مجددا به دست بياورد، دوعدد از نوترون ها ى آن به پروتون تبديل مى شود. يعنى از تعداد نوترون هاى آن، دو عدد كم مى شود و شماره ى آن ها به 145 كاهش يابد و در عوض، به تعداد پروتون ها ى آن ، دو عدد اضافه مى گردد و شماره ى آن ها به 94 عدد افزايش مى يابد.

اين كاهش در نوترون ها و افزايش در پروتون ها باعث مى شود كه اورانيوم سنگين 238 تبديل به فلز خطرناكى به نام پلوتونيوم 239 شود كه 94 پروتون و 145 نوترون دارد. در هر چهارهزار كيلو گرم خاكستر اورانيوم سنگين، مقدار يك كيلو پلوتونيوم 239 وجود دارد.

(4) قدم بعدى، استخراج پلوتونيوم از خاكستر اورانيوم است. اما از آن جا كه نيروگاه اتمى بوشهر هنوز آغاز به كار نكرده است، ايران از كجا خاكستر اورانيوم به دست مى آورد تا از آن براى استخراج پلوتونيوم استفاده كند؟

در پاسخ به اين سوال بايد گفت كه آمريكا يى ها در زمان شاه ، در سال 1967 ميلادى، يك راكتور تحقيقاتى اتمى به طرفيت پنج مگا وات براى دانشگاه تهران ساختند كه از آن زمان تا كنون در مركز تحقيقات اتمى دانشگاه تهران مشفول به كار است. اين راكتور اتمى كه در منطقه ى امير آباد تهران قرار دارد، با سوخت اورانيوم كار مى كند و دولت ايران احتماﻻ از اين خاكستر براى استخراج پلوتونيوم 239 استفاده مى كند. در تصوير زير، عكسى از راكتور اتمى تحقيقاتى دانشگاه تهران نشان داده شده است

تصوير ۳ - راكتور تحقيقاتى دانشگاه تهران، امير آباد، تهران، كه در خاكستر كوره ى آن پلوتونيوم وجود دارد.

(5) سوال پنجم اين است كه عمليات مربوط به جدا كردن پلوتونيوم از خاكستر اورانيوم در ايران در كجا انجام مى شود؟ در پاسخ به اين سوال بايد گفت كه مهم ترين مركز براى استخراج پلوتونيوم، احتماﻻ آزمايشگاه اتمى جابر بن حيان در تهران است كه وابسته به مركز تحقيقات اتمى دانشگاه تهران مى باشد. در تصوير زير، عكسى از محل احتمالی آزمايشگاه اتمى جابر بن حيان در تهران نشان داده شده است:

تصوير ۴- آزمايشگاه اتمى جابر بن حيان در تهران

***
چالش غرب و روسیه با ایران بر سر " خاكستر اورانيوم"

دولت هاى غربى ادعا مى كنند كه دولت ايران، با استفاده از راكتور تحقيقاتى ساخت آمريكا ، توانسته است در آزمايشگاه اتمى جابر بن حيان به فن آورى مربوط به روش استخراج پلوتونيوم دست يابد و اكنون براى به دست آوردن خاكستر اتمى به مقدار زياد، سفارش تكميل و ساخت بيروگاه اتمى بوشهر را به روسيه داده است. دولت ايران، اين اتهام را رد مى كند و مدعى است كه هدف او استفاده ى صلح جويانه از اتم است. روسيه اصرار دارد كه دولت ايران زباله ها ى اتمى نيروگاه هسته اى بوشهر را به روسيه باز گرداند. دولت ايران مى گويد كه "خاكستر اورانيوم" را مجانى بر نمى گرداند، اما حاضر است آن را به روسيه بفروشد. دولت روسيه حاضر به خريد خاكستر اورانيوم نيست و در عوض براى دفن زباله هاى اتمى در خاك روسيه تقاضاى حق انباردارى مى كند. به هرحال، دولت روسيه تا مطمئن نشود كه مى تواند خاكستر اورانيوم را از دولت ايران پس بگيرد، پروژه ى بوشهر را تمام نخواهد كرد.

از طرف ديگر غرب و دولت هاى غربى به حركات ايران مشكوك اند و مى گويند ايران براى توليد برق ، با اين همه منابع نفت و گاز، احتياجى به نيروگاه اتمى ندارد. آن ها ادعا مى كنند كه نيروگاه بوشهر سرپوشى براى بدست آوردن پلوتونيوم 239 و توليد بمب اتم است دولت اسراييل هم تهديد كرده است كه بوشهر و اميرآباد را با خاك يكسان خواهد كرد. در صورت چنين حمله اى منطقه وسيعى از تهران و بوشهر به مواد راديو اكتيو و تششعات اتمى آلوده خواهد شد. تاكنون نيز هيچ گونه آموزشى در مورد حفاظت و ايمنى در برابر تششعات اتمى به ساكنان اين مناطق داده نشده است.
***
نتيجه گيرى

در اين مقاله، روش استخراج پلوتونيوم از خاكستر كوره اتمى بوشهر، كه با اورانيوم غنى شده و آب سبك كار مى كند، شرح داده شد.

در مقاله ى آینده، نشان خواهیم داد كه چگونه حکومت ایران قصد دارد از کوره ی اتمی اراک که با اورانيوم معمولی و آب سنگین کار می کند، پلوتونیوم استخراج کند.
***
پانویس ها
1- برای مطالعه ی مقاله ی اول، "ايران و غنى سازى اورانيوم" این جا را کلیک کنید

2- برای مطالعه ی مقاله ی دوم، " استخراج اورانيوم " این جا را کلیک کنید

***
Abbas.Ahmadi@mailcity.com
http://AbbasAhmadi.Tripod.com